Bu yazıda
Çocuğunuzu ilk kez diş hekimine götürmek için önerilen zaman, ilk süt dişinin çıktığı dönem ya da en geç 1 yaş civarıdır. Çocukların diş tedavisinde uzmanlaşmış hekime pedodontist (çocuk diş hekimi) denir; süt ve daimi dişlerin korunması, çürüklerin tedavisi ve çocuğun diş hekimine alışması onun işidir.
Erken ziyaretin amacı tedavi yapmak değil, çürük riskini görmek ve aileye fırçalama ile beslenme konusunda yol göstermektir. Bu yazıda Aydın’da çocuğu için diş hekimi arayan ailelerin en çok sorduğu soruları cevaplıyoruz.
- Pedodontist, diş hekimliğinden sonra çocuk diş hekimliği alanında uzmanlık eğitimi alır.
- İlk muayene ilk dişle birlikte ya da 1 yaş civarında önerilir.
- Flor, fissür örtücü ve yer tutucu çürük ve diş kaybına karşı koruyucu uygulamalardır.
- Düşmede çıkan daimi diş kökünden tutulmadan, süt içinde hemen hekime götürülmelidir.
Pedodonti ne demek, pedodontist kimdir?
Pedodontist (çocuk diş hekimi)
Diş hekimliği fakültesinden sonra çocuk diş hekimliği (pedodonti) alanında uzmanlık eğitimi almış diş hekimidir. Bebeklikten ergenliğe kadar çocukların ağız ve diş sağlığıyla ilgilenir.
Çocukların tedavisi teknik bilginin yanında sabır ve çocuğun yaşına uygun iletişim gerektirir. Çocuklara genel diş hekimleri de bakar; pedodontist ise özellikle küçük yaşta, kaygılı ya da çok sayıda dişinde tedavi gereken çocuklarda deneyimlidir.
Bebeklerde diş fırçalamaya ne zaman başlanmalı?
İlk süt dişi göründüğü anda, yani çoğu bebekte 6. ile 10. aylar arasında diş temizliğine başlanmalıdır. Dişlerde kalan süt ve mama artıkları erken yaşta çürük riskini artırır.
İlk aylarda temizlik nemli bir gazlı bezle ya da parmağa takılan yumuşak silikon fırçayla yapılabilir. Dişler çoğaldıkça yaşına uygun, küçük başlı ve yumuşak kıllı çocuk fırçasına geçilir.
- 1Fırça ve macun1. adım
Yumuşak kıllı fırça kullanın. 3 yaşa kadar pirinç tanesi, 3 yaştan sonra bezelye tanesi kadar florürlü macun yeterlidir.
- 2Pozisyon2. adım
Çocuğun başını destekleyip ağzın içini rahatça görebileceğiniz bir pozisyon alın; küçük çocuklarda kucakta yatırmak kolaylık sağlar.
- 3Düzen3. adım
Günde iki kez, özellikle gece uykudan önce fırçalayın. Çocuk kendi başına iyi fırçalayana kadar fırçalamayı bir yetişkin tamamlamalı.
Hangi belirtilerde çocuğunuzu diş hekimine götürmelisiniz?
Ağrı ve hassasiyet
Tatlı, sıcak ya da soğukta ağrıdan şikâyet etmesi çürüğe işaret edebilir.
Lekeler
Dişlerde beyaz tebeşirimsi ya da kahverengi lekeler minenin zayıfladığını gösterebilir.
Diş etinde şişlik
Diş eti üzerinde sivilce benzeri kabarıklık iltihap belirtisi olabilir.
Erken diş kaybı
Vakti gelmeden sallanan ya da kaybedilen süt dişi.
Düşme ve darbe
Kırılan, yerinden oynayan ya da rengi değişen dişler.
Alışkanlıklar
4 yaşından sonra devam eden parmak emme ya da emzik.
Biberon çürüğü nedir, nasıl önlenir?
Biberon çürüğü, bebeğin uzun süre ve özellikle gece süt ya da şekerli içeceklerle beslenmesine bağlı olarak üst ön dişlerde hızla ilerleyebilen bir çürük türüdür. Başlangıçta dişin diş etine yakın kısmında tebeşir beyazı lekeler olarak görülür.
Uykuda tükürük akışı azaldığı için dişler kendini daha az temizler; şekerli sıvılar uzun süre diş yüzeyinde kalır. Fark edilmezse çürük kahverengileşip dişin kırılmasına ve ağrıya yol açabilir.
Gece biberonu
Uyku sırasında verilen biberona şeker, bal ya da pekmez eklenmemeli; mümkünse biberonla uyutma alışkanlığı azaltılmalı.
Sonrasında temizlik
Gece beslenmesinin ardından dişler nemli bir bezle silinebilir.
Bardağa geçiş
1 yaş civarından itibaren biberon yerine alıştırma bardağına geçilmesi önerilir.
Koruyucu uygulamalar nelerdir?
Çocuk diş hekimliğinde amaç, çürük oluşmadan önce dişleri korumaktır. Hekim, çocuğun çürük riskine göre şu uygulamaları planlar:
| Uygulama | Ne işe yarar? | Ne zaman? |
|---|---|---|
| Flor uygulaması | Mineyi güçlendirir, çürük riskini azaltır. | Çürük riskine göre belirli aralıklarla |
| Fissür örtücü | Azı dişlerinin derin oluklarını kapatır. | Genellikle 6 ve 12 yaş civarında süren azılara |
| Yer tutucu | Erken kaybedilen süt dişinin yerini korur. | Süt dişi vaktinden önce çekilmek zorunda kalınırsa |
Parmak emme ve emzik dişleri bozar mı?
Parmak emme ya da emzik kullanımı 3-4 yaşından sonra da sürerse üst çenede daralmaya, ön dişlerin öne doğru itilmesine ve kapanış bozukluklarına yol açabilir. Bebeklikte ise bu alışkanlıklar doğal emme refleksinin bir parçasıdır.
Uzun süren alışkanlıklar, arka dişler kapalıyken ön dişler arasında boşluk kalması anlamına gelen “açık kapanış”a neden olabilir. Alışkanlığın bırakılması zor oluyorsa çocuk diş hekimi, gerekirse alışkanlık kırıcı apareyler önerebilir.
| 0-2 yaş | 3-4 yaş sonrası | |
|---|---|---|
| Çene gelişimi | Emme refleksi doğal kabul edilir. | Üst çenede daralma görülebilir. |
| Diş dizilimi | Genellikle kalıcı etki bırakmaz. | Ön dişler öne itilebilir, açık kapanış oluşabilir. |
Emziği bırakırken ucunu kesmek ya da acı bir şey sürmek yerine çocuğu sürece hazırlamak ve adım adım azaltmak genellikle daha kolay sonuç verir.
Düşme sonrası diş travmasında ne yapılmalı?
Oyun sırasında düşmeye bağlı diş yaralanmaları çocuklarda sık görülür. Dişin süt dişi mi daimi diş mi olduğu yapılacakları değiştirir.
- 1Sakin kalın ve kanamayı durdurunilk dakikalar
Temiz bir gazlı bezle hafifçe bastırın.
- 2Kırık parçayı ya da dişi bulunhemen
Daimi diş çıktıysa kökünden değil, beyaz taç kısmından tutun; yıkamayın, ovalamayın.
- 3Uygun sıvıda saklayınyolda
Soğuk süt ya da çocuğun tükürüğü içinde taşıyın; kuru bırakmayın.
- 4Hemen hekime başvurunmümkün olan en kısa sürede
Daimi dişlerde zaman önemlidir. Süt dişi genellikle yerine konmaz ama alttaki daimi diş için kontrol gerekir.
Baş çarpması, bilinç bulanıklığı, kusma ya da durmayan kanama varsa önce acil servise başvurun.
Süt dişine kanal tedavisi yapılır mı?
Evet. Çürük dişin siniri olan pulpaya kadar ilerlemişse süt dişlerine de kanal tedavisi yapılabilir. Amaç, dişi düşme zamanına kadar ağızda tutarak alttan gelecek kalıcı dişin yerini korumaktır.
Süt dişi erken çekilirse komşu dişler boşluğa kayabilir; bu da kalıcı dişin çıkacak yer bulamamasına ya da çapraşık çıkmasına neden olabilir. Erken çekim gerekirse hekim yer tutucu önerebilir.
- Kanallar erimeyen kalıcı dolgu malzemeleriyle doldurulur
- Amaç dişi ömür boyu korumaktır
- Kanallar, süt dişi köküyle birlikte eriyebilen özel malzemelerle doldurulur
- Amaç dişi doğal düşme zamanına kadar korumaktır
- Alttan gelen kalıcı dişin sürmesini engellemeyecek şekilde planlanır
Korkan çocuklar için ilk ziyaret
İlk ziyareti yalnızca tanışma ve kısa bir muayene olarak planlamak, çocuğun kliniğe güven duymasını kolaylaştırır. Evde “acımayacak, iğne yok” gibi cümleler yerine ziyareti sade ve olağan bir şey gibi anlatmak daha iyi sonuç verir.
Sedasyon ya da genel anestezi ne zaman düşünülür?
İşbirliği kurulamayan, çok sayıda dişinde tedavi gereken ya da özel gereksinimi olan çocuklarda tedaviler sedasyon ya da genel anestezi altında yapılabilir. Bu karar pedodonti uzmanı ve anestezi uzmanı tarafından, çocuğun sağlık durumu değerlendirilerek ve aileye ayrıntılı bilgi verilerek birlikte alınır.
| Sedasyon | Genel anestezi | |
|---|---|---|
| Bilinç | Uykulu ve sakin | Tamamen uyur |
| Ne zaman düşünülür? | Hafif ve orta kaygı, sınırlı tedavi | İşbirliği kurulamaması, kapsamlı tedavi |
| Kim uygular? | Anestezi uzmanı | Anestezi uzmanı |
MC Multi Clinic’te çocuklarda genel anestezi ve sedasyon klinikte, anestezi uzmanımız eşliğinde uygulanır. Okul saatlerine uyması için cumartesi randevuları da planlanabilir.
Muayeneye gelirken neleri hazırlamalısınız?
- Çocuğun genel sağlık durumu, kullandığı ilaçlar ve alerjileri
- Varsa önceki diş tedavileri ve röntgenleri
- Biberon, emzik ve parmak emme gibi alışkanlıklar
- Gözlemlediğiniz şikâyetler ve ne zamandır sürdüğü
Çocuğunuzun ilk muayenesini planlayalım
İlk ziyarette amacımız tanışmak ve dişlerin durumunu görmek.
Kliniğimizde çocukların muayenesini, koruyucu uygulamaları ve tedavilerini yapar.
Sık sorulan sorular
Bebek diş doktoruna ne zaman gidilir?
İlk süt dişi çıktığında ya da en geç 1 yaş civarında ilk muayene önerilir.
Süt dişleri döküleceğine göre tedavi edilmeli mi?
Evet. Süt dişleri çiğneme ve konuşma için gereklidir, alttan gelen daimi dişlerin yerini de korur. Tedavi edilmeyen çürükler ağrı ve apseye yol açabilir.
Flor uygulaması çocuklar için zararlı mı?
Hekim tarafından çocuğun yaşına ve çürük riskine uygun şekilde yapılan flor uygulaması güvenlidir.
Çocuk diş hastanesi ile özel klinik arasında fark var mı?
İkisinde de çocuk diş tedavisi yapılır. Randevu yöntemi, bekleme süresi ve sedasyon ya da genel anestezi olanakları kurumlar arasında farklılık gösterebilir; bunları önceden sormanız faydalı olur.
Çocuğumu randevuya nasıl hazırlamalıyım?
Ziyareti kısa ve olumlu sözlerle anlatın, kendi kötü deneyimlerinizi paylaşmayın ve çocuğunuzun aç ya da yorgun olmadığı bir saat seçin.
Çocuğumun diş etleri fırçalarken kanıyor, fırçalamayı bırakmalı mıyım?
Hayır. Kanama çoğu zaman plak birikimine bağlı diş eti iltihabının işaretidir ve fırçalamayı bırakmak durumu kötüleştirir. Yumuşak bir fırçayla düzenli fırçalamaya devam edin ve kanama sürerse kontrole gelin.
Çocuk diş hekimi randevusu ne kadar sürer?
İlk randevu tanışma, muayene ve ailenin bilgilendirilmesini kapsar. Süre çocuğun yaşına ve uyumuna göre değişir; ilk ziyarette çocuğu yormamak önceliklidir.
Süt dişlerinin aralıklı olması sorun mu?
Genellikle hayır. Süt dişleri arasındaki boşluklar, daha geniş olan kalıcı dişlere yer hazırlandığını gösterir ve çoğu zaman istenen bir durumdur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, muayenenin yerini tutmaz.
